NHỮNG HÀNH VI BỊ XEM LÀ TRỐN THUẾ THEO LUẬT QUẢN LÝ THUẾ 2025

Giới thiệu

Từ ngày 01/7/2026, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều quy định mới theo hướng tăng cường minh bạch và siết chặt quản lý nghĩa vụ thuế. Đáng chú ý, khoản 4 Điều 45 đã liệt kê rõ 11 nhóm hành vi bị coi là trốn thuế.

Điểm mới quan trọng là luật phân định rõ ràng giữa vi phạm thủ tục thuế và hành vi trốn thuế, tránh tình trạng áp dụng không thống nhất như trước đây. Tuy nhiên, nếu người nộp thuế không hiểu đúng quy định, chỉ một sai sót trong kê khai, hóa đơn hoặc sử dụng chứng từ cũng có thể bị xem xét là hành vi trốn thuế, kéo theo nguy cơ truy thu, phạt tiền nhiều lần và thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Dưới đây là phân tích chi tiết từng nhóm hành vi để doanh nghiệp và hộ kinh doanh chủ động phòng tránh.

1. Không đăng ký, không kê khai hoặc nộp hồ sơ quá 90 ngày

Nhóm hành vi đầu tiên bao gồm:

• Không nộp hồ sơ đăng ký thuế
• Không nộp hồ sơ khai thuế
• Nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn (hoặc hết thời gian gia hạn) dẫn đến thiếu số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn

Đây là nhóm vi phạm rất phổ biến, đặc biệt với hộ kinh doanh nhỏ lẻ và cá nhân kinh doanh online.

Khi nào bị coi là trốn thuế?

Nếu việc chậm nộp hồ sơ làm phát sinh thiếu thuế và người nộp thuế không tự nguyện nộp đủ tiền thuế, tiền chậm nộp trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc lập biên bản, thì có thể bị xác định là trốn thuế.

Ngược lại, nếu không phát sinh thuế phải nộp hoặc đã nộp đủ trước thời điểm kiểm tra, hành vi này chỉ bị xử phạt vi phạm thủ tục hành chính về thuế.

2. Che giấu doanh thu, không ghi chép sổ sách kế toán

Luật quy định hành vi không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp là hành vi trốn thuế.

Thực tế thường gặp:

• Bán hàng nhưng không hạch toán doanh thu
• Thu tiền qua tài khoản cá nhân nhưng không kê khai
• Lập hai hệ thống sổ sách kế toán

Trong bối cảnh dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu ngân hàng và sàn thương mại điện tử được kết nối, việc che giấu doanh thu ngày càng khó thực hiện và dễ bị phát hiện.

3. Không lập hóa đơn hoặc ghi giá thấp hơn thực tế

Một trong những hành vi phổ biến nhất là:

• Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ
• Lập hóa đơn nhưng ghi giá trị thấp hơn giá thanh toán thực tế

Hành vi này trực tiếp làm giảm số thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế thu nhập cá nhân phải nộp, nên được xác định rõ là trốn thuế.

Ví dụ:

• Thỏa thuận thanh toán 200 triệu đồng nhưng chỉ xuất hóa đơn 120 triệu đồng
• Bán hàng online nhưng không xuất hóa đơn để “né” thuế

Đây là rủi ro đặc biệt lớn với các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ và hộ kinh doanh.

4. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp

Luật cũng coi là trốn thuế nếu:

• Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
• Sử dụng hóa đơn hợp pháp nhưng sai mục đích
• Hạch toán chi phí dựa trên chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch

Hành vi này thường nhằm:

• Tăng chi phí để giảm thuế thu nhập
• Tăng số thuế được khấu trừ
• Tăng số tiền hoàn thuế

Đây là nhóm hành vi có nguy cơ bị xử lý rất nghiêm khắc do liên quan đến gian lận có tổ chức.

5. Khai sai hàng hóa xuất nhập khẩu

Đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu, các hành vi sau được xác định là trốn thuế:

• Khai sai về số lượng, giá trị, mã hàng
• Cố ý không kê khai thuế xuất nhập khẩu
• Cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu nhằm mục đích trốn thuế

Các tình huống thường gặp:

• Khai sai mã HS để hưởng thuế suất thấp
• Khai thấp giá trị hàng hóa

Nếu số tiền trốn thuế lớn, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định hình sự.

6. Sử dụng sai mục đích hàng hóa miễn thuế

Hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, miễn thuế hoặc xét miễn thuế phải được sử dụng đúng mục đích đăng ký.

Nếu:

• Chuyển sang mục đích khác
• Bán nội địa
• Không khai báo việc thay đổi mục đích sử dụng

thì hành vi này có thể bị coi là trốn thuế.

Ví dụ: nhập nguyên liệu miễn thuế để sản xuất xuất khẩu nhưng lại bán trong nước.

7. Kinh doanh trong thời gian tạm ngừng nhưng không thông báo

Một điểm đáng chú ý là:

Người nộp thuế có hoạt động kinh doanh trong thời gian đã đăng ký ngừng, tạm ngừng nhưng không thông báo với cơ quan thuế có thể bị xác định là hành vi trốn thuế nếu phát sinh nghĩa vụ thuế.

Điều này đặc biệt quan trọng với:

• Hộ kinh doanh
• Doanh nghiệp nhỏ
• Cá nhân kinh doanh online

Nhiều trường hợp đăng ký tạm ngừng nhưng vẫn bán hàng qua mạng, nhận tiền chuyển khoản – đây là rủi ro pháp lý cần lưu ý.

Kết luận

Việc liệt kê rõ 11 hành vi trốn thuế trong Luật Quản lý thuế 2025 cho thấy xu hướng tăng cường minh bạch và siết chặt kỷ luật thuế từ năm 2026. Không chỉ doanh nghiệp lớn, mà hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ cũng cần đặc biệt thận trọng trong việc kê khai, xuất hóa đơn và sử dụng chứng từ.

Để nhận báo giá cụ thể về dịch vụ quý khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin sau:

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: 80/35 Đường số 3, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho công ty nước ngoài 

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ kế toán cho hộ kinh doanh

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ giải thể công ty