DOANH THU CHƯA THU TIỀN CÓ CHỊU THUẾ TNDN KHÔNG?

Doanh thu chưa thu được tiền có phải tính thuế TNDN không? Đây là vấn đề nhiều doanh nghiệp quan tâm khi bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng khách hàng chưa thanh toán hoặc mới thanh toán một phần giá trị hợp đồng. Theo quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, việc xác định doanh thu tính thuế không hoàn toàn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thực tế nhận được tiền hay chưa.

Trong bài viết này, DHtaxlaw sẽ giúp doanh nghiệp làm rõ doanh thu tính thuế TNDN, thời điểm xác định doanh thu trong một số trường hợp đặc thù và các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế TNDN theo quy định áp dụng năm 2026.

1. Doanh thu chưa thu được tiền thực tế có chịu thuế TNDN không?

Có. Doanh thu chưa thu được tiền thực tế vẫn có thể được xác định là doanh thu tính thuế TNDN.

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu tính thuế TNDN là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ và các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Như vậy, trường hợp doanh nghiệp đã phát sinh doanh thu theo quy định nhưng khách hàng chưa thanh toán thì doanh nghiệp vẫn phải xác định khoản doanh thu này khi tính thu nhập chịu thuế TNDN.

2. Ví dụ về doanh thu chưa thu tiền

Công ty A cung cấp dịch vụ cho khách hàng với giá trị 500 triệu đồng. Hợp đồng và hoạt động cung cấp dịch vụ đã đáp ứng điều kiện xác định doanh thu, nhưng tại thời điểm xác định doanh thu khách hàng chưa thanh toán.

Trong trường hợp này, việc chưa nhận được 500 triệu đồng tiền thực tế không làm cho khoản doanh thu tự động được loại khỏi doanh thu tính thuế TNDN. Doanh nghiệp cần xác định doanh thu và thu nhập chịu thuế theo đúng quy định về thuế TNDN.

3. Doanh thu tính thuế TNDN có bao gồm thuế GTGT không?

Doanh nghiệp cần căn cứ vào phương pháp tính thuế GTGT để xác định doanh thu tính thuế TNDN:

• Nếu doanh nghiệp kê khai, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu tính thuế TNDN là doanh thu không bao gồm thuế GTGT. 
• Nếu doanh nghiệp kê khai, nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng, doanh thu tính thuế TNDN bao gồm thuế GTGT.  

Do đó, khi xác định nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp cần phân biệt doanh thu theo quy định về thuế TNDN với số tiền thực tế đã thu từ khách hàng.

4. Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN năm 2026

Bên cạnh việc xác định doanh thu có chịu thuế hay không, doanh nghiệp cần quan tâm đến thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN.

Theo Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN được hướng dẫn đối với một số trường hợp cụ thể như sau:

1. Đối với doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam

Hàng hóa xuất khẩu: Doanh thu được xác định tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa theo hợp đồng xuất khẩu.

Nếu không xác định được thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thì căn cứ quy định của pháp luật về hải quan liên quan đến việc xác định hàng hóa xuất khẩu.

Hoạt động vận tải hàng không: Thời điểm xác định doanh thu là khi doanh nghiệp hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho khách hàng.

Hoạt động xây dựng, lắp đặt: Doanh thu được xác định tại thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây dựng, lắp đặt. Quy định này được áp dụng không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thu tiền hay chưa.

Hoạt động cung cấp điện, nước: Doanh thu được xác định vào ngày xác nhận chỉ số công tơ điện, nước được ghi trên hóa đơn tính tiền điện, tiền nước.

2. Đối với doanh nghiệp nước ngoài

Một số trường hợp có cách xác định thời điểm doanh thu riêng, cụ thể:

• Chuyển nhượng vốn: Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn ban đầu có hiệu lực. 
• Chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi: Thời điểm chuyển nhượng. 
• Chuyển nhượng chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai: Thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn. 

Như vậy, khi tính thuế TNDN 2026, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào ngày nhận tiền mà cần xác định thời điểm phát sinh doanh thu theo từng loại hoạt động.

5. Doanh thu tính thuế TNDN và thu nhập chịu thuế TNDN có giống nhau không?

Hai khái niệm này có liên quan nhưng không đồng nhất.

Doanh thu tính thuế TNDN chủ yếu phản ánh các khoản tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ và các khoản liên quan mà doanh nghiệp được hưởng theo quy định.

Trong khi đó, thu nhập chịu thuế TNDN có phạm vi rộng hơn, bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác theo quy định pháp luật thuế.

Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt hai khái niệm này khi xác định nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.

6. Thu nhập chịu thuế TNDN gồm những khoản nào?

Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, thu nhập chịu thuế TNDN bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác.

Các khoản thu nhập khác đáng chú ý gồm:

1. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn, chuyển nhượng chứng khoán. 
2. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, ngoại trừ trường hợp thuộc hoạt động kinh doanh bất động sản của doanh nghiệp. 
3. Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, quyền tham gia dự án đầu tư, quyền thăm dò, khai thác và chế biến khoáng sản. 
4. Thu nhập từ chuyển nhượng, cho thuê, thanh lý tài sản, bao gồm cả giấy tờ có giá, trừ bất động sản. 
5. Thu nhập từ quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản, bao gồm quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. 
6. Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ, trừ thu nhập từ hoạt động tín dụng của tổ chức tín dụng. 
7. Khoản trích trước vào chi phí nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hết mà doanh nghiệp không điều chỉnh giảm chi phí được trừ; các khoản nợ khó đòi đã xóa nhưng nay thu hồi được; khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ; thu nhập của các năm trước bị bỏ sót nay phát hiện. 
8. Khoản chênh lệch giữa tiền phạt, tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng kinh tế hoặc tiền thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng. 
9. Các khoản tài trợ, tặng cho bằng tiền hoặc hiện vật. 
10. Chênh lệch do đánh giá lại tài sản trong các trường hợp pháp luật quy định. 
11. Thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh. 
12. Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài. 
13. Thu nhập của đơn vị sự nghiệp công lập từ hoạt động cho thuê tài sản công. 
14. Các khoản thu nhập khác không thuộc diện được miễn thuế. 

Đối với doanh nghiệp nước ngoài thuộc trường hợp luật định, thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam là thu nhập có nguồn gốc từ Việt Nam, không phụ thuộc vào địa điểm tiến hành hoạt động kinh doanh.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi xác định doanh thu tính thuế TNDN?

Để hạn chế sai sót khi kê khai và quyết toán thuế, doanh nghiệp nên lưu ý:

• Không đồng nhất doanh thu tính thuế với số tiền đã thực tế thu được từ khách hàng. 
• Xác định đúng thời điểm phát sinh doanh thu theo từng loại hàng hóa, dịch vụ. 
• Kiểm tra phương pháp kê khai thuế GTGT để xác định doanh thu có bao gồm thuế GTGT hay không. 
• Phân loại đúng doanh thu từ hoạt động kinh doanh và các khoản thu nhập khác. 
• Lưu trữ đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ và tài liệu liên quan để chứng minh giao dịch. 
• Đối chiếu số liệu kế toán với hồ sơ kê khai thuế trước khi thực hiện quyết toán thuế TNDN. 

Đặc biệt, đối với các giao dịch có thời điểm thu tiền và thời điểm xác định doanh thu khác nhau, doanh nghiệp cần rà soát kỹ quy định áp dụng để tránh kê khai thiếu hoặc sai kỳ tính thuế.

DHtaxlaw hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục pháp lý và thuế

Trong quá trình thành lập và vận hành, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến nghĩa vụ thuế mà còn phải thực hiện nhiều thủ tục về đăng ký doanh nghiệp và giấy phép hoạt động.

DHtaxlaw cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm:

• Dịch vụ thành lập công ty tại TPHCM; 
• Dịch vụ thành lập doanh nghiệp; 
• Đăng ký doanh nghiệp trọn gói; 
• Tư vấn và thực hiện thủ tục liên quan đến Giấy phép kinh doanh; 
• Hỗ trợ Thay đổi ERC và các nội dung đăng ký doanh nghiệp; 
• Tư vấn các vấn đề pháp lý, thuế và thủ tục trong quá trình doanh nghiệp hoạt động. 

Việc được tư vấn đúng ngay từ giai đoạn thành lập và trong quá trình hoạt động giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thực hiện các nghĩa vụ về thuế TNDN, kế toán và đăng ký doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025; 
• Nghị định 320/2025/NĐ-CP; 
• Thông tư 20/2026/TT-BTC và các văn bản có liên quan.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh