THÀNH LẬP CÔNG TY VIỆT NAM
Bạn đang có ý tưởng kinh doanh nhưng chưa biết cách thành lập công ty và bối rối trước những thủ tục hành chính phức tạp? Đừng lo, DHtaxlaw sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy trong hành trình khởi nghiệp của bạn.
Trong quá trình ký kết hợp đồng, đặc biệt là hợp đồng có yếu tố nước ngoài, việc lựa chọn đồng tiền để báo giá và thanh toán là vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Không ít doanh nghiệp có nhu cầu ghi giá trị hợp đồng bằng USD hoặc một loại ngoại tệ khác để hạn chế ảnh hưởng từ biến động tỷ giá.
Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam đặt ra nguyên tắc hạn chế việc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Vì vậy, không phải mọi hợp đồng đều được phép ghi giá, định giá hoặc thanh toán bằng ngoại tệ.
Vậy ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng có được không? Trường hợp nào doanh nghiệp được phép sử dụng USD hoặc ngoại tệ khác? Nếu ghi giá ngoại tệ trái quy định thì có thể phát sinh những rủi ro gì? DHtaxlaw sẽ phân tích cụ thể trong bài viết dưới đây.
1. Quy định về sử dụng ngoại hối tại Việt Nam
1.1. Ngoại hối được hiểu là gì?
Theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối, ngoại hối không chỉ bao gồm tiền nước ngoài mà còn bao gồm nhiều loại phương tiện, tài sản có giá trị được sử dụng trong thanh toán và giao dịch quốc tế.
Ngoại hối có thể bao gồm:
Do đó, việc báo giá, định giá, ghi giá và thanh toán bằng ngoại tệ đều thuộc phạm vi cần xem xét theo quy định về quản lý ngoại hối.
1.2. Nguyên tắc hạn chế sử dụng ngoại tệ trên lãnh thổ Việt Nam
Pháp luật Việt Nam áp dụng nguyên tắc hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Theo quy định tại Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối 2005, trong các giao dịch thông thường tại Việt Nam, đồng Việt Nam là đồng tiền được sử dụng để định giá và thanh toán, trừ những trường hợp pháp luật cho phép sử dụng ngoại tệ.
Quy định này nhằm góp phần bảo đảm vai trò của đồng Việt Nam trong nền kinh tế và hỗ trợ hoạt động quản lý tiền tệ, ngoại hối của Nhà nước.
Vì vậy, trước khi ghi USD, EUR hoặc một ngoại tệ khác vào hợp đồng, doanh nghiệp cần xác định:
2. Ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng có được không?
Không thể khẳng định mọi trường hợp ghi giá ngoại tệ đều bị cấm. Pháp luật vẫn cho phép một số giao dịch, đối tượng và trường hợp đặc thù được báo giá, định giá, ghi giá hoặc thanh toán bằng ngoại tệ.
Một số trường hợp đáng lưu ý gồm:
Đối tượng/trường hợp | Nội dung có thể sử dụng ngoại tệ |
Doanh nghiệp chế xuất (DNCX) | Có thể ghi giá và thanh toán bằng ngoại tệ trong một số giao dịch mua hàng hóa từ thị trường nội địa phục vụ sản xuất, gia công, tái chế, lắp ráp hàng xuất khẩu; hoặc giao dịch giữa các DNCX theo quy định. |
Nhà thầu quốc tế/chủ đầu tư | Một số gói thầu thuộc lĩnh vực dầu khí được phép chào thầu và nhận thanh toán bằng ngoại tệ theo quy định. |
Người không cư trú | Có thể ghi giá và thanh toán bằng ngoại tệ đối với tiền xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ cho người cư trú trong trường hợp pháp luật cho phép. |
Người cư trú cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho người không cư trú | Có thể báo giá, định giá và nhận thanh toán bằng ngoại tệ đối với một số hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ. |
Bên nhận ủy thác nhập khẩu | Có thể ghi giá hợp đồng ủy thác nhập khẩu bằng ngoại tệ và nhận thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản đối với giá trị hợp đồng nhập khẩu theo quy định. |
Doanh nghiệp bảo hiểm | Có thể ghi phí bảo hiểm bằng ngoại tệ trong trường hợp hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải mua tái bảo hiểm ở nước ngoài. |
Người sử dụng lao động | Có thể thỏa thuận và chi trả tiền lương, thưởng, phụ cấp bằng ngoại tệ cho người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong trường hợp được pháp luật cho phép. |
Cơ quan nhà nước tại cửa khẩu | Một số khoản thuế, phí, lệ phí hoặc phí cung ứng dịch vụ đối với người không cư trú có thể được niêm yết và thu bằng ngoại tệ theo quy định. |
Tổ chức có tư cách pháp nhân | Có thể điều chuyển vốn nội bộ bằng ngoại tệ giữa tổ chức và đơn vị phụ thuộc không có tư cách pháp nhân trong trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật. |
Hãng tàu biển nước ngoài được ủy quyền | Có thể thực hiện một số khoản chi hộ bằng ngoại tệ tại cảng biển quốc tế, khu cách ly sân bay theo quy định. |
Như vậy, việc ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng phải được xem xét dựa trên bản chất của giao dịch và trường hợp pháp luật cụ thể, thay vì chỉ căn cứ vào việc hợp đồng có yếu tố nước ngoài hay không.
Giao dịch trong nước có được ghi giá bằng USD không?
Đối với giao dịch thuần túy trong nước giữa các chủ thể đều là người cư trú và không thuộc trường hợp ngoại lệ, các bên không được tùy ý sử dụng USD hoặc ngoại tệ khác để báo giá, định giá, ghi giá và thanh toán.
Chẳng hạn, nếu hai doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng mua bán hàng hóa tại Việt Nam và không thuộc trường hợp được phép sử dụng ngoại tệ, việc thỏa thuận giá và thanh toán trực tiếp bằng USD có thể vi phạm quy định về quản lý ngoại hối.
Ngược lại, đối với một số giao dịch có yếu tố nước ngoài hoặc thuộc nhóm giao dịch được pháp luật cho phép, việc ghi và thanh toán bằng ngoại tệ có thể được thực hiện theo điều kiện tương ứng.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định chính xác tư cách người cư trú, người không cư trú cũng như bản chất giao dịch trước khi đưa điều khoản ngoại tệ vào hợp đồng.
3. Hợp đồng ghi giá ngoại tệ trái phép có bị phạt không?
Việc ghi giá, báo giá hoặc định giá bằng ngoại tệ không đúng quy định có thể làm phát sinh trách nhiệm hành chính bên cạnh những rủi ro liên quan đến việc thực hiện hợp đồng.
Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, hành vi quảng cáo, niêm yết, báo giá, định giá hoặc ghi giá trong hợp đồng bằng ngoại tệ trái quy định có thể bị xử phạt.
Đối với hành vi này, mức phạt được xác định theo quy định pháp luật hiện hành; trường hợp chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức phạt có thể cao hơn mức áp dụng đối với cá nhân.
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả như loại bỏ điều khoản ghi giá bằng ngoại tệ hoặc gỡ bỏ nội dung quảng cáo, niêm yết vi phạm.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên mặc nhiên cho rằng việc ghi USD trong hợp đồng chỉ là thỏa thuận về giá và không ảnh hưởng đến trách nhiệm pháp lý.
4. Hợp đồng ghi giá bằng ngoại tệ có bị vô hiệu không?
Đây là vấn đề cần được phân biệt với trách nhiệm xử phạt hành chính.
Không phải cứ hợp đồng có điều khoản ghi giá bằng ngoại tệ là toàn bộ hợp đồng đương nhiên vô hiệu. Việc xác định hiệu lực của hợp đồng phải dựa trên nội dung thỏa thuận, quy định pháp luật áp dụng và cách thức các bên thực hiện giao dịch.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có thể bị vô hiệu khi vi phạm điều cấm của luật. Vì vậy, trong trường hợp điều khoản về ngoại tệ không phù hợp với quy định quản lý ngoại hối, cần xem xét cụ thể mức độ ảnh hưởng của điều khoản này đến toàn bộ giao dịch.
Trường hợp hợp đồng có thể tiếp tục được thực hiện bằng VND
Nếu các bên thỏa thuận giá trị tham chiếu theo ngoại tệ nhưng thực tế thanh toán bằng VND theo một tỷ giá được xác định rõ, việc xử lý tranh chấp có thể tập trung vào điều khoản về giá và phương thức quy đổi thay vì mặc nhiên làm mất hiệu lực toàn bộ hợp đồng.
Trong trường hợp cần thiết, các bên có thể thỏa thuận:
Cách quy định cụ thể giúp hạn chế tranh chấp khi thực hiện hợp đồng.
Khi nào có nguy cơ ảnh hưởng đến toàn bộ hợp đồng?
Nếu việc thỏa thuận ngoại tệ gắn với phương thức thực hiện trái pháp luật và các bên không thể chuyển sang phương thức thanh toán hợp pháp, tranh chấp về hiệu lực hợp đồng có thể phát sinh.
Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá cả điều khoản giá, đồng tiền thanh toán và phương thức thanh toán, thay vì chỉ kiểm tra con số được ghi trong hợp đồng.
5. Cách ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng đúng pháp luật
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên căn cứ vào từng loại giao dịch trước khi xây dựng điều khoản về giá.
Trường hợp được pháp luật cho phép sử dụng ngoại tệ
Nếu giao dịch thuộc trường hợp được phép, các bên có thể thỏa thuận về giá trị và phương thức thanh toán bằng ngoại tệ theo đúng phạm vi pháp luật cho phép.
Hợp đồng nên quy định rõ:
Trường hợp giao dịch không được phép ghi giá bằng ngoại tệ
Đối với giao dịch trong nước không thuộc trường hợp ngoại lệ, phương án an toàn là ghi giá và thanh toán bằng VND.
Nếu doanh nghiệp cần tham chiếu giá trị theo ngoại tệ để hạn chế tác động của biến động tỷ giá, cần xây dựng điều khoản phù hợp với quy định pháp luật thay vì thỏa thuận thanh toán trực tiếp bằng USD.
Ví dụ, hợp đồng có thể quy định giá trị thanh toán bằng VND và xác định rõ cơ chế tính toán dựa trên tỷ giá được các bên lựa chọn, nếu cách thức này phù hợp với quy định áp dụng cho giao dịch.
Đặc biệt, doanh nghiệp nên xác định rõ ngân hàng tham chiếu, loại tỷ giá và thời điểm áp dụng tỷ giá. Đây là những nội dung dễ phát sinh tranh chấp nếu hợp đồng chỉ ghi chung chung như “quy đổi theo tỷ giá ngân hàng”.
6. Một số câu hỏi thường gặp về ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng
6.1. Ghi giá USD nhưng thanh toán bằng VND có được không?
Không thể trả lời chung cho mọi trường hợp. Doanh nghiệp cần xem xét giao dịch có thuộc trường hợp được phép sử dụng ngoại tệ hay không.
Đối với giao dịch không được phép sử dụng ngoại tệ, việc ghi trực tiếp giá bằng USD vẫn có thể tạo ra rủi ro về tuân thủ, ngay cả khi các bên dự kiến cuối cùng sẽ thanh toán bằng VND.
Vì vậy, doanh nghiệp nên thiết kế điều khoản giá và tỷ giá ngay từ đầu theo đúng quy định về quản lý ngoại hối.
6.2. Cá nhân ký hợp đồng với cá nhân có được ghi giá bằng USD không?
Đối với giao dịch thuần túy trong nước giữa các cá nhân và không thuộc trường hợp ngoại lệ, các bên không được tùy ý ghi giá, báo giá hoặc thanh toán bằng USD.
Phương án phù hợp hơn là xác định giá bằng VND. Nếu cần sử dụng ngoại tệ để tham chiếu giá trị, cần xem xét cách thể hiện cụ thể để không biến ngoại tệ thành phương tiện định giá hoặc thanh toán trái quy định.
6.3. Hợp đồng có yếu tố nước ngoài có được ghi giá bằng ngoại tệ không?
Có thể được phép trong một số trường hợp, nhưng không phải cứ có yếu tố nước ngoài là mặc nhiên được ghi giá bằng ngoại tệ.
Doanh nghiệp cần xác định chủ thể tham gia, loại giao dịch, hàng hóa hoặc dịch vụ và trường hợp ngoại lệ tương ứng theo quy định quản lý ngoại hối.
6.4. Ghi USD trong hợp đồng có bị vô hiệu toàn bộ không?
Không phải mọi trường hợp đều dẫn đến vô hiệu toàn bộ hợp đồng.
Việc xử lý phải căn cứ vào nội dung giao dịch, điều khoản vi phạm, khả năng tiếp tục thực hiện hợp đồng và quy định pháp luật có liên quan. Trong một số trường hợp, vấn đề chỉ tập trung ở điều khoản về giá hoặc phương thức thanh toán.
Doanh nghiệp nên rà soát hợp đồng cụ thể trước khi kết luận về hiệu lực pháp lý.
7. DHtaxlaw tư vấn pháp lý về hợp đồng và doanh nghiệp
Việc sử dụng ngoại tệ trong hợp đồng có thể liên quan đồng thời đến pháp luật về hợp đồng, thương mại, thuế, kế toán và quản lý ngoại hối. Vì vậy, doanh nghiệp nên rà soát nội dung hợp đồng trước khi ký, đặc biệt khi giao dịch có yếu tố nước ngoài hoặc giá trị lớn.
Bên cạnh tư vấn và rà soát hợp đồng, DHtaxlaw cung cấp các giải pháp pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thành lập và hoạt động như:
Kết luận
Ghi giá ngoại tệ trong hợp đồng không bị cấm trong mọi trường hợp, nhưng pháp luật Việt Nam chỉ cho phép thực hiện trong những trường hợp đáp ứng điều kiện nhất định. Đối với các giao dịch trong nước không thuộc trường hợp ngoại lệ, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý quy định hạn chế việc báo giá, định giá, ghi giá và thanh toán bằng ngoại tệ.
Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp nên xác định rõ tư cách của các bên, tính chất giao dịch, đồng tiền định giá, đồng tiền thanh toán và phương thức quy đổi tỷ giá. Việc rà soát ngay từ giai đoạn đàm phán sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị xử phạt cũng như tranh chấp về giá trị và phương thức thanh toán.
Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị ký hợp đồng có yếu tố nước ngoài hoặc cần rà soát điều khoản về ngoại tệ, DHtaxlaw có thể hỗ trợ đánh giá và đưa ra phương án phù hợp với đặc điểm giao dịch.
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Điện thoại: 0911732048
Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam
>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh
