DOANH NGHIỆP NÀO BẮT BUỘC PHẢI KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH?

Kiểm toán báo cáo tài chính là hoạt động nhằm đánh giá tính trung thực, hợp lý của các thông tin tài chính trong doanh nghiệp, đồng thời giúp cơ quan quản lý, nhà đầu tư và đối tác có cơ sở đánh giá tình hình hoạt động của tổ chức.

Không phải tất cả doanh nghiệp đều bắt buộc thực hiện kiểm toán. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp, tổ chức thuộc nhóm ngành nghề đặc thù hoặc có liên quan đến nguồn vốn nhà nước, chứng khoán, tài chính… phải thực hiện kiểm toán theo quy định pháp luật.

Trong bài viết này, DHtaxlaw sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm toán, quyền và nghĩa vụ của đơn vị được kiểm toán nhằm giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ đúng quy định.

1. Những doanh nghiệp nào bắt buộc phải kiểm toán?

Căn cứ Điều 15 Nghị định 17/2012/NĐ-CP (được sửa đổi và bổ sung bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP), các doanh nghiệp, tổ chức thuộc trường hợp bắt buộc phải kiểm toán bao gồm:

1.1. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam thuộc đối tượng phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm bởi doanh nghiệp kiểm toán hoặc chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài được phép hoạt động tại Việt Nam.

Việc kiểm toán nhằm đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp có yếu tố vốn nước ngoài.

1.2. Tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Các tổ chức tín dụng được thành lập, hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính.

Nhóm này bao gồm:

• Ngân hàng thương mại; 
• Tổ chức tín dụng khác; 
• Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. 

1.3. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, bảo hiểm

Các tổ chức sau thuộc diện phải kiểm toán:

• Doanh nghiệp bảo hiểm; 
• Doanh nghiệp tái bảo hiểm; 
• Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm; 
• Chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài; 
• Các tổ chức tài chính theo quy định pháp luật. 

1.4. Công ty đại chúng, tổ chức phát hành và doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính nhằm đảm bảo tính minh bạch thông tin đối với cổ đông, nhà đầu tư và thị trường.

Bao gồm:

• Công ty đại chúng; 
• Tổ chức phát hành chứng khoán; 
• Công ty kinh doanh chứng khoán.

2. Các doanh nghiệp, tổ chức khác phải kiểm toán theo quy định

Ngoài các nhóm nêu trên, những doanh nghiệp, tổ chức thuộc trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định phải kiểm toán cũng phải thực hiện kiểm toán theo đúng yêu cầu.

Ví dụ:

• Doanh nghiệp thuộc lĩnh vực kinh doanh đặc thù; 
• Đơn vị sử dụng nguồn vốn nhà nước; 
• Các tổ chức có nghĩa vụ lập báo cáo tài chính theo quy định riêng.

3. Doanh nghiệp nhà nước có bắt buộc kiểm toán không?

Doanh nghiệp nhà nước thuộc đối tượng bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm, trừ trường hợp doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thuộc bí mật nhà nước theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, các doanh nghiệp, tổ chức thực hiện dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án nhóm A sử dụng vốn nhà nước cũng phải kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành.

4. Một số trường hợp khác phải kiểm toán báo cáo tài chính

Các trường hợp bắt buộc kiểm toán khác bao gồm:

Doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối

Doanh nghiệp, tổ chức mà tập đoàn hoặc tổng công ty nhà nước nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết trở lên tại thời điểm kết thúc năm tài chính phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm.

Doanh nghiệp có tổ chức chứng khoán sở hữu vốn

Doanh nghiệp mà tổ chức niêm yết, tổ chức phát hành hoặc tổ chức kinh doanh chứng khoán nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết trở lên cũng thuộc diện phải kiểm toán.

Doanh nghiệp kiểm toán

Doanh nghiệp kiểm toán và chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam cũng phải thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm.

5. Lưu ý khi doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán 

Đối với doanh nghiệp phải lập báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo tài chính tổng hợp theo quy định pháp luật thì ngoài báo cáo tài chính riêng, doanh nghiệp còn phải thực hiện kiểm toán đối với báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo tài chính tổng hợp.

Ngoài ra, việc kiểm toán báo cáo tài chính hoặc báo cáo quyết toán dự án hoàn thành không thay thế cho hoạt động kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước đối với các trường hợp thuộc phạm vi kiểm toán nhà nước.

6. Quyền của doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm toán 

Doanh nghiệp thuộc đối tượng kiểm toán có các quyền cơ bản sau:

• Lựa chọn doanh nghiệp kiểm toán hoặc chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài đủ điều kiện hoạt động; 
• Yêu cầu cung cấp thông tin về kiểm toán viên và đơn vị kiểm toán; 
• Từ chối cung cấp tài liệu không liên quan đến nội dung kiểm toán; 
• Đề nghị thay đổi kiểm toán viên nếu có căn cứ cho rằng kiểm toán viên vi phạm nguyên tắc nghề nghiệp; 
• Trao đổi, giải trình về nội dung trong dự thảo báo cáo kiểm toán; 
• Khiếu nại về hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình kiểm toán; 
• Yêu cầu bồi thường nếu đơn vị kiểm toán gây thiệt hại.

7. Nghĩa vụ của doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm toán

Bên cạnh quyền lợi, doanh nghiệp được kiểm toán cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ như:

• Cung cấp đầy đủ, trung thực và kịp thời hồ sơ, tài liệu phục vụ kiểm toán; 
• Chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin đã cung cấp; 
• Phối hợp với kiểm toán viên trong quá trình thực hiện kiểm toán; 
• Không được hạn chế phạm vi kiểm toán; 
• Thực hiện khắc phục các sai sót được phát hiện trong báo cáo tài chính; 
• Thanh toán phí dịch vụ kiểm toán theo hợp đồng; 
• Thông báo các hành vi vi phạm của kiểm toán viên hoặc doanh nghiệp kiểm toán đến cơ quan có thẩm quyền. 

Trường hợp doanh nghiệp ký hợp đồng kiểm toán với cùng một đơn vị kiểm toán trong thời gian từ 03 năm liên tục trở lên thì phải yêu cầu thay đổi kiểm toán viên hành nghề ký báo cáo kiểm toán theo quy định.

8. DHtaxlaw hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục pháp lý

Việc tuân thủ đúng quy định về tài chính, kế toán và kiểm toán là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Bên cạnh các dịch vụ tư vấn doanh nghiệp, DHtaxlaw cung cấp dịch vụ thành lập công ty tại TPHCM, hỗ trợ:

• Tư vấn lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp; 
• Chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp; 
• Thực hiện thủ tục xin Giấy phép kinh doanh; 
• Hỗ trợ đăng ký doanh nghiệp trọn gói; 
• Tư vấn thay đổi thông tin doanh nghiệp, thực hiện thay đổi ERC;  
• Đồng hành cùng doanh nghiệp trong các vấn đề về thuế, kế toán và tuân thủ pháp luật. 

Với đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm, DHtaxlaw giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc, đảm bảo hoạt động kinh doanh đúng quy định và hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh