BAN KIỂM SOÁT TRONG CÔNG TY CỔ PHẦN CÓ BẮT BUỘC KHÔNG?

Khi thành lập công ty cổ phần, một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm là có bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát hay không. Trên thực tế, Luật Doanh nghiệp 2020 cho phép công ty cổ phần lựa chọn mô hình tổ chức quản lý phù hợp với quy mô và nhu cầu hoạt động, vì vậy không phải mọi doanh nghiệp đều phải có Ban kiểm soát.

Việc hiểu đúng quy định về Ban kiểm soát sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng bộ máy quản trị hiệu quả, đồng thời tránh những sai sót trong quá trình đăng ký và vận hành doanh nghiệp.

Trong bài viết dưới đây, DHtaxlaw sẽ phân tích chi tiết quy định về việc thành lập Ban kiểm soát, cơ cấu tổ chức cũng như quyền và nghĩa vụ của Ban kiểm soát theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Công ty cổ phần có bắt buộc phải thành lập Ban kiểm soát không?

Theo Điều 137 Luật Doanh nghiệp 2020, trừ trường hợp pháp luật về chứng khoán có quy định khác, công ty cổ phần được lựa chọn một trong hai mô hình quản trị sau:

Mô hình 1

Bao gồm:

• Đại hội đồng cổ đông;
• Hội đồng quản trị;
• Ban kiểm soát;
• Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.

Đối với mô hình này, công ty không bắt buộc thành lập Ban kiểm soát nếu đồng thời đáp ứng hai điều kiện sau:

• Có dưới 11 cổ đông; và
• Các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty.

Nếu không đáp ứng đồng thời hai điều kiện trên thì doanh nghiệp phải thành lập Ban kiểm soát theo quy định.

Mô hình 2

Bao gồm:

• Đại hội đồng cổ đông;
• Hội đồng quản trị;
• Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.

Trong mô hình này:

• Ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập;
• Công ty phải có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị thay thế chức năng của Ban kiểm soát.

Như vậy, pháp luật hiện hành không bắt buộc tất cả công ty cổ phần đều phải thành lập Ban kiểm soát mà phụ thuộc vào mô hình tổ chức quản lý doanh nghiệp và điều kiện cụ thể của từng công ty.

2. Ban kiểm soát được tổ chức như thế nào?

Khi công ty lựa chọn mô hình có Ban kiểm soát, việc tổ chức bộ phận này phải đáp ứng các yêu cầu của Luật Doanh nghiệp.

Số lượng Kiểm soát viên

Ban kiểm soát có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên.

Nhiệm kỳ của Kiểm soát viên không quá 05 năm và có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.

Trưởng Ban kiểm soát

Trưởng Ban kiểm soát được bầu từ các Kiểm soát viên theo nguyên tắc đa số.

Người giữ chức vụ này phải đáp ứng điều kiện về trình độ chuyên môn, thông thường có bằng đại học trở lên thuộc một trong các lĩnh vực:

• Luật;
• Kế toán;
• Kiểm toán;
• Tài chính;
• Kinh tế;
• Quản trị kinh doanh;
• Hoặc chuyên ngành phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp.

Điều lệ công ty có thể quy định tiêu chuẩn cao hơn so với quy định của pháp luật.

Điều kiện về nơi cư trú

Ban kiểm soát phải có hơn một nửa số Kiểm soát viên thường trú tại Việt Nam nhằm bảo đảm việc thực hiện chức năng giám sát thường xuyên.

Trường hợp hết nhiệm kỳ

Nếu đến thời điểm kết thúc nhiệm kỳ mà Ban kiểm soát mới chưa được bầu, các Kiểm soát viên cũ vẫn tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ cho đến khi người kế nhiệm chính thức nhận nhiệm vụ.

3. Quyền và nghĩa vụ của Ban kiểm soát

Ban kiểm soát là bộ phận độc lập có chức năng giám sát hoạt động quản trị và điều hành của công ty.

Các quyền và nhiệm vụ chủ yếu gồm:

Giám sát hoạt động quản lý doanh nghiệp

Ban kiểm soát có trách nhiệm giám sát Hội đồng quản trị và Giám đốc (Tổng giám đốc) trong việc quản lý và điều hành doanh nghiệp.

Kiểm tra tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh

Ban kiểm soát xem xét:

• Tính hợp pháp;
• Tính trung thực;
• Mức độ cẩn trọng trong hoạt động quản trị;
• Việc tổ chức công tác kế toán;
• Hoạt động lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Thẩm định báo cáo tài chính

Ban kiểm soát có trách nhiệm:

• Thẩm định báo cáo tài chính năm;
• Thẩm định báo cáo tài chính 06 tháng;
• Đánh giá báo cáo quản trị của Hội đồng quản trị;
• Trình báo cáo thẩm định tại Đại hội đồng cổ đông thường niên.

Đồng thời, Ban kiểm soát cũng rà soát các giao dịch với người có liên quan và đưa ra kiến nghị đối với những giao dịch thuộc thẩm quyền phê duyệt của Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông.

Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Ban kiểm soát là kiểm tra hiệu quả của:

• Hệ thống kiểm soát nội bộ;
• Kiểm toán nội bộ;
• Hệ thống quản lý rủi ro;
• Cơ chế cảnh báo sớm trong doanh nghiệp.

Kiểm tra khi có yêu cầu

Ban kiểm soát có quyền xem xét:

• Sổ sách kế toán;
• Hồ sơ tài chính;
• Tài liệu quản trị;
• Các hoạt động điều hành của công ty.

Ngoài ra, khi nhận được yêu cầu hợp lệ từ cổ đông hoặc nhóm cổ đông theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Ban kiểm soát phải tiến hành kiểm tra trong thời hạn luật định và gửi báo cáo kết quả cho các bên liên quan.

Kiến nghị hoàn thiện hoạt động quản trị

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Ban kiểm soát có quyền đề xuất Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông:

• Điều chỉnh cơ cấu tổ chức;
• Hoàn thiện quy trình quản trị;
• Nâng cao hiệu quả giám sát và điều hành doanh nghiệp.

Phát hiện và xử lý vi phạm

Khi phát hiện thành viên Hội đồng quản trị hoặc Giám đốc, Tổng giám đốc có hành vi vi phạm quy định của pháp luật hoặc Điều lệ công ty, Ban kiểm soát phải:

• Thông báo bằng văn bản;
• Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm;
• Đề nghị áp dụng biện pháp khắc phục phù hợp.

Tham dự các cuộc họp của công ty

Ban kiểm soát được tham dự và tham gia ý kiến tại:

• Đại hội đồng cổ đông;
• Cuộc họp Hội đồng quản trị;
• Các cuộc họp khác của doanh nghiệp theo quy định.

Thuê chuyên gia tư vấn

Trong trường hợp cần thiết, Ban kiểm soát có thể sử dụng:

• Chuyên gia tư vấn độc lập;
• Bộ phận kiểm toán nội bộ;

để hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ được giao.

4. Vai trò của Ban kiểm soát đối với doanh nghiệp

Ban kiểm soát góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị thông qua việc:

• Kiểm soát hoạt động của Hội đồng quản trị;
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông;
• Hạn chế rủi ro pháp lý;
• Nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính;
• Tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và đối tác.

Đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn hoặc có nhiều cổ đông, Ban kiểm soát đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm hoạt động của công ty được thực hiện đúng quy định pháp luật.

5. DHtaxlaw hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ pháp lý

Bên cạnh việc tư vấn mô hình quản trị công ty cổ phần, DHtaxlaw còn cung cấp nhiều dịch vụ pháp lý dành cho doanh nghiệp như:

• Dịch vụ thành lập công ty tại TPHCM;
• Dịch vụ thành lập doanh nghiệp;
• Đăng ký doanh nghiệp trọn gói;
• Xin cấp Giấy phép kinh doanh;
• Thay đổi ERC;
• Thay đổi người đại diện theo pháp luật;
• Thay đổi vốn điều lệ;
• Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
• Tư vấn pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp.

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, DHtaxlaw cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn thành lập đến quá trình quản trị và phát triển, giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật, tối ưu thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.

Liên hệ DHtaxlaw để được tư vấn nhanh chóng về thành lập doanh nghiệp, thay đổi ERC và các thủ tục pháp lý liên quan đến hoạt động của công ty cổ phần.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, Số 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty vốn nước ngoài

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập công ty Việt Nam

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ thành lập hộ kinh doanh