KHI NÀO DOANH NGHIỆP PHẢI ĐĂNG KÝ KHOẢN VAY NƯỚC NGOÀI VỚI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC?

Trong quá trình mở rộng hoạt động sản xuất – kinh doanh, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam lựa chọn vay vốn từ tổ chức, cá nhân nước ngoài để tận dụng nguồn tài chính linh hoạt và chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, không phải mọi khoản vay nước ngoài đều được thực hiện tự do. Pháp luật Việt Nam quy định rõ các trường hợp doanh nghiệp bắt buộc phải đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhằm kiểm soát rủi ro ngoại hối và đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.

Bài viết dưới đây của DHtaxlaw sẽ giúp doanh nghiệp nắm rõ:

• Khoản vay nước ngoài nào phải đăng ký với NHNN;
• Doanh nghiệp nào có nghĩa vụ đăng ký;
• Cơ quan có thẩm quyền xác nhận;
• Trình tự, thời hạn và hình thức đăng ký khoản vay.

1. Khoản vay nước ngoài là gì?

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Thông tư 12/2022/TT-NHNN, khoản vay nước ngoài là khoản vay do bên đi vay tại Việt Nam thực hiện với bên cho vay là người không cư trú, dưới các hình thức như:

• Hợp đồng vay;
• Hợp đồng nhập khẩu hàng hóa trả chậm;
• Hợp đồng ủy thác cho vay;
• Hợp đồng thuê tài chính nước ngoài;
• Phát hành công cụ nợ trên thị trường quốc tế.

Khoản vay nước ngoài có thể là vay tự vay – tự trả hoặc vay được Chính phủ bảo lãnh, trong đó doanh nghiệp thường gặp nhất là hình thức tự vay, tự trả.

2. Các khoản vay nước ngoài bắt buộc phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước

Không phải mọi khoản vay đều phải đăng ký. Căn cứ Điều 11 Thông tư 12/2022/TT-NHNN, doanh nghiệp chỉ phải đăng ký với NHNN khi khoản vay thuộc một trong các trường hợp sau:

2.1. Khoản vay trung và dài hạn nước ngoài

Khoản vay có thời hạn trên 01 năm, được xác định từ:

• Ngày dự kiến rút vốn lần đầu;
• Đến ngày dự kiến trả nợ gốc cuối cùng theo thỏa thuận vay.

Đây là trường hợp phổ biến nhất phải thực hiện thủ tục đăng ký khoản vay nước ngoài.

Ngoại lệ: Khoản vay nước ngoài phát sinh từ nghiệp vụ phát hành thư tín dụng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

2.2. Khoản vay ngắn hạn được gia hạn quá 01 năm

Khoản vay ban đầu có thời hạn dưới 01 năm, nhưng sau đó được:

• Gia hạn thời gian trả nợ;
• Tổng thời hạn vay (kể cả gia hạn) vượt quá 01 năm.

2.3. Khoản vay ngắn hạn không gia hạn nhưng còn dư nợ sau 01 năm

Khoản vay không có thỏa thuận gia hạn nhưng:

• Tại thời điểm tròn 01 năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên;
• Doanh nghiệp vẫn còn dư nợ gốc (kể cả lãi nhập gốc).

Trường hợp này không phải đăng ký nếu doanh nghiệp hoàn tất trả nợ trong vòng 30 ngày làm việc kể từ thời điểm tròn 01 năm.

3. Thời điểm xác định thời hạn khoản vay

Ngày rút vốn – căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ đăng ký – được hiểu là:

• Ngày tiền được ghi có vào tài khoản của bên đi vay;
• Ngày bên cho vay thanh toán cho đối tác cung cấp hàng hóa/dịch vụ;
• Ngày bên đi vay nhận tài sản thuê (đối với thuê tài chính);
• Ngày hoàn tất nghĩa vụ thanh toán trong trường hợp bù trừ công nợ;
• Một số mốc đặc thù khác theo quy định của pháp luật quản lý ngoại hối.

4. Doanh nghiệp nào phải thực hiện đăng ký khoản vay nước ngoài?

Theo quy định Điều 14 Thông tư 12/2022/TT-NHNN, nghĩa vụ đăng ký khoản vay áp dụng cho:

• Doanh nghiệp ký hợp đồng vay trực tiếp với bên cho vay không cư trú;
• Tổ chức chịu trách nhiệm trả nợ trực tiếp cho bên ủy thác trong trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài ký hợp đồng nhận ủy thác cho vaylại với bên ủy thác là người không cư trú;
• Doanh nghiệp có nghĩa vụ trả nợ theo công cụ nợ phát hành ngoài lãnh thổ Việt Nam cho người không cư trú;
• Bên đi thuê trong hợp đồng thuê tài chính với bên cho thuê là người không cư trú;
• Doanh nghiệp kế thừa nghĩa vụ trả nợ khoản vay nước ngoài thuộc đối tượng đăng ký, đăng ký thay đổi theo quy định tại Thông tư này trong trường hợp bên đi vay đang thực hiện khoản vay nước ngoài thì thực hiện chia, tách, hợp nhất hoặc sáp nhập.

5. Cơ quan có thẩm quyền xác nhận đăng ký khoản vay

Căn cứ Điều 20 Thông tư 12/2022/TT-NHNN,tùy theo giá trị khoản vay và loại tiền vay, doanh nghiệp sẽ đăng ký tại:

• Ngân hàng Nhà nước – Vụ Quản lý Ngoại hối: Áp dụng với khoản vay trên10 triệu USD (hoặc loại tiền tệ khác có giá trị tương đương);
• Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh/thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở: Áp dụng với khoản vay đến10 triệu USD (hoặcloại tiền tệ khác có giá trị tương đương).

Trong trường hợp phát sinh thay đổi làm thay đổi thẩm quyền (giá trị vay, đồng tiền vay, địa chỉ trụ sở…):

• Bên đi vay gửi hồ sơ đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài đến cơ quan xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài lần gần nhất;
• Cơ quan xác nhận đăng ký, đăng ký thay đổi khoản vay lần gần nhất làm đầu mối tiếp nhận hồ sơ đăng ký thay đổi khoản vay của bên đi vay và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền mới theo đúng quy định.

6. Trình tự, thủ tục đăng ký khoản vay nước ngoài

Điều 15 Thông tư 12/2022/TT-NHNN quy định trình tự thực hiện đăng ký khoản vay như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký

Doanh nghiệp lập Đơn đăng ký khoản vay nước ngoài không được Chính phủ bảo lãnh:

• Trường hợp bên đi vay đã khai báo thông tin khoản vay trên Trang điện tử trước khi gửi hồ sơ đăng ký khoản vay nước ngoài: Bên đi vay in Đơn từ Trang điện tử, ký và đóng dấu;
• Trường hợp bên đi vay không khai báo thông tin khoản vay trên Trang điện tử trước khi gửi hồ sơ: Bên đi vay hoàn thành Đơn đăng ký khoản vay nước ngoài theo Phụ lục 01 ban hành kèm theo Thông tư này.

Kèm theo các hồ sơ, giấy tờ khác theo quy định tại Điều 16 Thông tư 12/2022/TT-NHNN.

Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký

Hình thức nộp: Hồ sơ được gửi trực tiếp, qua bưu điện hoặc nộp online theo hướng dẫn của NHNN.

Thời hạn nộp hồ sơ:

Trong vòng 30 ngày làm việc kể từ:

• Ngày ký thỏa thuận vay nước ngoài trung, dài hạn;
• Ngày ký thỏa thuận gia hạn khoản vaynước ngoàingắn hạn thành trung, dài hạnđối với khoản vay quy định tại khoản 2 Điều 11 Thông tư 12/2022/TT-NHNN mà ngày ký thỏa thuận gia hạn trong vòng 01 năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên;
• Ngày bên đi vay được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy phép thành lập và hoạt động theo pháp luật chuyên ngành, ngày ký hợp đồng đầu tư theo phương thức đối tác công tư (hợp đồng PPP), ngày các bên ký thỏa thuận vay nước ngoài để chuyển số tiền chuẩn bị đầu tư thành vốn vay (tùy thuộc ngày nào đến sau), áp dụng đối với khoản vay nước ngoài phát sinh từ việc chuyển số tiền thực hiện chuẩn bị đầu tư của các dự án đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thành vốn vay nước ngoài.

Trong vòng 60 ngày làm việc kể từ:

• Ngày tròn 01 năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên (đối với khoản vay ngắn hạn quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 11 Thông tư 12/2022/TT-NHNN).

Bước 3: NHNN xử lý hồ sơ

• 12 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, hợp lệ: Trường hợp bên đi vay đã khai báo thông tin khoản vay trên Trang điện tử;
• 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, hợp lệ: Trường hợp bên đi vay không khai báo thông tin khoản vay trên Trang điện tử;

Kết quả là văn bản xác nhận đăng ký khoản vay hoặc văn bản từ chối nêu rõ lý do.

7. Khai báo và quản lý khoản vay trực tuyến

Hiện nay, doanh nghiệp có thể:

• Đăng ký khoản vay nước ngoài;
• Đăng ký thay đổi khoản vay;
• Báo cáo tình hình thực hiện khoản vay tự vay, tự trả định kỳ.

Trực tuyến trên Trang điện tử quản lý ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước: https://qlnh-sbv.cic.org.vn/qlnh.

Lưu ý: Đây là nội dung mà nhiều doanh nghiệp thường bị xử phạt do quên hoặc khai báo sai, đặc biệt là nghĩa vụ báo cáo khoản vay nước ngoài định kỳ.

8. Dịch vụ đăng ký khoản vay nước ngoài tại DHtaxlaw

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định và hạn chế rủi ro pháp lý, DHtaxlaw cung cấp trọn gói:

• Dịch vụ đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước;
• Dịch vụ đăng ký tài khoản báo cáo khoản vay nước ngoài;
• Dịch vụ báo cáo khoản vay nước ngoài định kỳ;
• Dịch vụ báo cáo khoản vay hình thức nhập khẩu trả chậm.

Cam kết của DHtaxlaw:

✔ Đúng quy định – đúng thời hạn;

✔ Hồ sơ chuẩn, hạn chế rủi ro bị từ chối;

✔ Bảo mật thông tin doanh nghiệp;

✔ Hỗ trợ xuyên suốt quá trình vay và báo cáo.

Liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của DHtaxlaw – Chúng tôi luôn đồng hành cùng bạn trong mọi quyết định tài chính và pháp lý.

Để nhận báo giá cụ thể về dịch vụ quý khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi theo thông tin sau:

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY (DHTAXLAW)

Địa chỉ: 80/35 Đường số 3, Phường Thông Tây Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Điện thoại: 0911732048

Email: dhtaxlaw@dhtaxlaw.com.vn

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước

>> Tìm hiểu chi tiết: Dịch vụ báo cáo khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước

>> Tìm hiểu chi tiết: Báo cáo khoản vay nước ngoài hình thức nhập khẩu trả chậm

>> Tìm hiểu chi tiết: Hướng dẫn báo cáo khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước